We zijn weer (zelfbetaald) op pad in Kenia; Corry en Cees Musters uit Etten-leur en Johan van Gestel uit Bavel naast ondergetekende komen aan in een droog land. Maar: we brachten de regen mee en dus zijn we meer dan welkom bij ons 16-jarig project.

We zijn net binnen in het Mill Hill huis van de paters in Kisumu of er barst een tropische onweersbui los. Net op tijd want op de heenweg naar Nyamonye, vrijdag, kwamen we moe, vuil en nat aan omdat het zeil van onze pick-up auto zo lek is als een mandje.
We hebben vijf drukke dagen achter de rug en al vele werkgelegenheids-projecten in de dorpen bezocht. Het lijkt me of we hier al weken zijn. Alles is weer goed georganiseerd door onze stafleden Gaudencia, Florence en Consolata; niet te vergeten de weduwen zelf in de dorpen die de projecten mooi en schoon aan ons laten zien.

NYAMONYE
Vandaag waren we drie uren in de kerk in Nyamonye, een plaatsje in de bush aan het Victoriameer. Niet te geloven: drie uren en de tijd vloog om doordat er veel te zien, te horen, te dansen, te bidden en te luisteren was. Toch ben ik even weggegaan uit de hitte in de kerk waar zo'n 600 mensen binnen en ook buiten meedoen. Honderd meter verderop is ons eetcafé en daar hebben ze lekkere koffie ...
Bij terugkomst vertelt zwager Cees me dat ik nooit in de hemel zal komen ... "Maar jij weet niet wat voor praktijk van 'geloven' daar bij de koffie gebeurde ...". Na wat grapjes over en weer zitten we de dienst netjes uit.
Het was heel goed om eens een praatje te maken met de nieuwe coördinator Anne, een weduwe en moeder van acht jonge kinderen. De achttien weduwen van Mageta-eiland waar Gaudencia, Anne en ik niet heen durven varen vanwege de krokodillen, zouden ook graag een eigen voedselproject beginnen. Want nu moeten ze dikwijls overvaren om in het eetcafé te werken en wat te verdienen. Ter plekke kwam een idee: zou pastor Edmond die eens per maand voor een kerkdienst op het eiland is, dan de groentenvelden kunnen gaan bekijken en wat foto's maken? Een korte bespreking onder de boom na de mis met Gaudencia, Anne, Edmond en ik en de 35e subgroep van ons project is geboren. Gaudencia is blij dat ook deze vrouwen een stevige start kunnen maken met dertig euro voor zaden en jonge planten.

VELDPROJECTEN
De hele zaterdag hobbelen we in de savanne van veld naar veld. Niet stoffig gelukkig vanwege de buien gisteren. Ossen, ploegen, cassave-aanplant, een bomentuin, aangeplant vanwege de medicinale stoffen in de wortels, bladeren en takken. De bladeren worden als groente gegeten en ook verkocht door de groep. De medicijn- delen worden gratis (!) uitgedeeld aan zieken tegen diabetis, maag- en nierproblemen.
Onze lunch is in het Usenge eetcafé wat gebouwd is met geld van de gemeente Breda en dat we in maart jl. mochten openen. Het begint goed te lopen en de vrouwen hebben, naast arbeidsloon, wat geld gespaard voor een omheining tegen de dieven. Ik leg wat projectgeld erbij en ze kunnen gaan omheinen. Er staan nog drie zulke eetcafé's, elk van 3000 euro, op de wachtlijst voor de uithoeken van het dorp Nyamonye. Dat geld hopen we in het najaar te kunnen sturen.

HONGERSNOOD
In de eindvergadering onder de boom in Nyamonye geeft men rapporten mee van de vijf middelbare schoolleerlingen die pas van ons schoolfonds gestart zijn. Elke vrouw heeft kinderen voor vervolgonderwijs die ondersteund moeten worden (basisschool is nu gratis) maar ik vertel hen dat we een kleinschalig project zijn en dat werkgelegenheid voorop staat. Zodat ze zelf zoveel mogelijk schoolgeld kunnen betalen. Tegelijkertijd vertel ik erbij dat ik weet van de vele wezen (neefjes en nichtjes) die de weduwen in huis opnemen. En dat we ons best zullen doen voor grotere schoolfondsen. Wel heeft één van de geslaagden alle toegangspapieren weten te bemachtigen voor een onderwijzersopleiding. Voor kinderen uit eenoudergezinnen is dit extra moeilijk in Kenia. Het is een openbare school en dus niet zo duur: 230 euro intern voor een heel jaar. Samen met Gaudencia besluit ik hem een kans te geven als oudste in dit gezin.
Ook betaal ik alvast honderd euro per hut om twee hutten te renoveren. Er staan er twaalf op de lijst die op invallen staan, maar we hebben daarvoor nog geen geld. De groep zoekt zelf uit wie er eerst aan de beurt is, dat hoef ik gelukkig niet te doen.
Al twee maanden is er weinig voedsel in enkele streken in Kenia. Acht miljoen mensen van de dertig miljoen, in een land zo groot als Frankrijk, hebben tekort aan water en voedsel door verwoestende regens in mei of juist door te lange droogte. Het aangevoerde voedsel uit andere streken in Kenia is te duur voor de armsten van de armen. En daar horen ook de weduwen van deze Luo-stam bij. Maar wat zie ik op zondag bij mijn koffiebezoek aan het eetcafé??? Naast de betalende gasten, vooral vissers en ook wij, komen er kleine kinderen gratis eten; uitgedeeld door de weduwen... Dat is de omgekeerde wereld hier: de eerder afhankelijke vrouwen zijn veranderd in vrouwen die ook anderen te eten kunnen geven van hun inkomsten. Ze zien dat ik kijk en: ik zie dat zij trots zijn op zichzelf. Langzaam staan de kromgebogen vrouwen op naar zelfstandige en lachende mensen. Geweldig om dat mee te maken hier onder de boom. En ik denk even aan de hardwerkende vrijwilligers in onze winkeltjes en de tuin en aan de vele donoren die dit alles mogelijk maken ....

COMPUTERS
In Nyamonye werden we uitgenodigd om naar het nieuw gebouwde computerlokaal te komen kijken. Vierhonderd meiden van deze middelbare (kost)school zaten in de aula te wachten. Het lokaal is werkelijk prachtig en tien computers van de Derde Wereld Werkplaats uit Teteringen staan geïnstalleerd. De lessen met de computer gaan beginnen maar een telefoonlijn voor internet is er nog niet. Men hoopt dat deze er snel komt want dan kan lesstof uit de hele wereld opgehaald worden. Want er zijn niet zoveel boeken op de school. We moeten plannen met de directrice wanneer we terugkomen. Eind januari volgend jaar is er dan een openingsfeestje ...

MASOGO
Voor de derde keer ga ik op bezoek in het nieuwe dorp Masogo waar nu 98 leden zijn in het project. De weduwen zijn verdeeld in zes subgroepen al naargelang de buurtschap waar ze wonen. Ik ben benieuwd wat elke groep gedaan heeft met de dertig euro die ze in maart hebben ontvangen. Dansend en zingend worden we weer ontvangen met een flesje heerlijk frisse limonade want het is heet.
Drie groepen hebben slecht nieuws want de april-regens hebben een deel van de groenten en mais verwoest. Toch hebben ze voedsel kunnen oogsten en hebben al deze gezinnen kunnen eten. Daarnaast heeft een groep toch nog twintig euro gemaakt van de verkochte groenten; de tweede groep tien euro en de derde groep twaalf euro. Ik pas het verwoeste deel bij want verzekeringen hier voor boeren: ho maar …
Dan de drie andere groepen: wonderbaarlijk wat een groep van vijftien moeders kan doen met dertig euro. Ze hebben van de oogst van tomaten, uien, aardappelen, maïs, millet enz. kunnen eten en de rest verkocht. Ze hebben winst: de eerste groep heeft vijftig euro gemaakt (dus dertig euro terugverdiend plus twintig euro extra winst!).
De tweede groep heeft iets meer dan vijftig euro gemaakt en heeft geiten gekocht. De derde groep heeft tomaten, keeltjes, spinazie gekweekt en gegeten. Daarnaast gehandeld in suikerriet en naast het opgegeten voedsel hebben ze maar liefst 52 euro in cash. Ze willen nu een stuk grond leasen en suikerriet gaan planten omdat dat hier goed groeit. Bravo!!!
In maart had ik gevraagd om een coöperatief plan zodat ze zich ook kunnen inschrijven als een officiële coöperatie. De vrouwen willen een maïsmolen bouwen naast de kerk zodat ze elk, zoals in Ahero en Awasi, daar om beurten een maand werknemer kunnen zijn. De begroting die ze geven is te laag volgens mij (3500 euro) maar we gaan ze goed bespreken in de staf . Ik heb niets beloofd maar vertel dat we er hard voor zullen werken …
Weer thuis krijg ik een mailtje van Gaudencia. De kopers voor dit stukje grond naast de kerk staan nu in de rij. Als ik snel driehonderd euro overmaak dan kan volgende week de grond van de weduwengroep zijn. Ik besluit het meteen te doen want ik weet dat er een leuke gift van een bruiloft komt deze week. De bouw van de molen zelf laat nog even op zich wachten.

Elisabeth, de moeder van acht jonge kinderen waarover ik twee jaar gelden schreef is ook hier lid geworden omdat het dichterbij is dan Ahero voor haar. Ze maakt het prima. Maar: aan het eind van de vergadering wordt ze ziek … Hyperventilate volgens haar dochter die erbij is wanneer Elisabeth emotioneel gaat worden. En kennelijk heeft ze dat ook als ze mij ziet. We nemen haar achter in de pick-up met dochter mee naar Awasi waar een klein kliniekje opgezet is door de zusters van Oudenbosch. Wij moeten de volgende morgen voor vijf dagen op pad naar andere projecten en ik geef het staflid van het guesthouse geld om voor eten te zorgen voor Elisabeth. Wanneer we na vijf dagen terugkeren is Elisabeth net achter op een fiets naar huis gebracht. Ik ben daar wel blij mee want als ze mij veel ziet (denk ik) wordt ze elke keer ziek als ik daar kom en dat is niet goed ...

AWASI
Deze zaterdag is de maandelijkse vergadering in Awasi gepland, begeleid door algemeen coördinator Gaudencia die alle dorpen hiervoor bezoekt.
Coördinator Consolata in Awasi heeft tien jaar hard gewerkt om het project uit te bouwen en is nu wat overwerkt. Ze zit er stilletjes bij en ik weet dat ze nu het geheel niet kan overzien. In de andere dorpen doen de weduwen steeds meer zelf het bestuurswerk en dat kunnen vooral de jongeren heel goed. Consolata volgt nu een cursus om te leren hoe je onder andere jonge, goed opgeleide weduwen assisteert bij hun werk i.p.v. alles zelf voor de vrouwen te doen. Verder wil ze de komende 6 maanden veel rust en tot zichzelf komen. In Ahero, Nyamonye, Bar Korwa en Masogo zien we dezelfde ontwikkelingen: er komen steeds meer goed opgeleide jonge vrouwen in Kenia zoals Anne in Nyamonye. Mede door de oprichting van scholen door zusters, paters en broeders uit Europa en Amerika (Dezelfde ontwikkeling als honderd jaar geleden in Nederland en Europa). Als de vrouwen echter weduwe worden, geraken ze door vererving door de broers van de man even straatarm als de niet opgeleide vrouwen en daarom staan ook zij in de rij om bij dit werkgelegenheidsproject te worden toegelaten. Het geeft hoop voor de toekomst dat meerdere vrouwen in staat zullen zijn om t.z.t. dit project verder te begeleiden. Ze komen vanzelf boven omdat ze door de groepen in de besturen worden gekozen ...

MUSKIETENNETTEN
Hoog op de wensenlijst van de weduwen staat een groot muskietennet waaronder alle kinderen op de vloer kunnen slapen. Ik had eerder in de krant gelezen dat de regering netten subsidiëert en ze goedkoper worden dan zes euro per net. En warempel: Florence, onze financieel coördinator ontdekt dat geïmpregneerde netten drie euro per stuk kosten. Ze heeft er driehonderd besteld op mijn verzoek en in de grote vergaderingen in Awasi, Ahero (en later in Bar Korwa) worden ze uitgedeeld. Er staan zeker nog vijftig weduwen op de lijst in Awasi om lid te worden maar vandaag zijn ze er. Want ze hebben gehoord over de netten.
Terwijl ik boven op mijn balkon wat kleren was zie ik de aftocht van deze jonge moeders. Zonder net! Het doet me wat. In de vergadering hebben de honderdvijftig leden verteld dat de "spoeling dun wordt". Want uit solidariteit delen de vrouwen hun groenten en inkomsten met de jonge gezinnen, ook al zijn ze geen lid.
Plotseling krijg ik een idee terwijl ik kijk naar deze aftocht. Als ze nu eens, naast de groepen A en B een nieuwe C groep oprichten; ook in Ahero waar hetzelfde probleem speelt? En dan beginnen we volgend jaar niet in een nieuw dorp???
Ik vraag voorzitster Grace en Consolata boven te komen en ze zien het voorstel meteen zitten. Nieuwe groepen in Awasi en Ahero en begeleid door Gaudencia, apart van de 'oudere' weduwen. Net als vorig jaar in Masogo gaan zij dan samenwerken in op te zetten groentenvelden en genereren ze voedsel en inkomen. In februari zien we dan hoe ze werken.
Voordat ik wegga hebben al deze jonge moeders een muskietennet voor hun kinderen. En werkt dit project nu met meer dan 850 vrouwen/gezinnen .

Water; het eeuwige (?) waterprobleem in Afrika. De bron van alle leven, toch?
Juist vandaag, 10 augustus, komt er voor de tweede keer in zeven weken een straaltje water uit de kraan. Zouden alle rekeningen betaald zijn??? Ik hoop dat het water blijft komen want er zit genoeg water in de bronnen is mij verteld door enkele ambtenaren. Om de paar dagen regent het ook; de velden zijn groen en alles lijkt nu minder armoedig.
Totaal werken er nu 26 mensen in het guesthouse: 23 weduwen en drie mannen (klusjesman/ober en twee wachters) Zij verdienen hier per maand fulltime, halftime of twee dagen per maand, zoals de huishoudelijke hulpen, een loon. Enkele hoge salarissen zoals van de twee gediplomeerde kokkins (dertig euro per maand gemiddeld voor elk) betalen wij nu nog tot januari. Daarna moeten ze het meeste zelf kunnen oplossen. Gisteren hebben ze vol trots van de winst de helft van een televisie betaald en de rest heb ik bijgelegd zodat ze nog ruim 1honderd euro op de bank houden. Een televisie trekt meer gasten rond etenstijd, denken de vrouwen want nu gaan ingeboekte gasten 's avonds naar het dorp.
Al het onderhoud en reparaties werden dit eerste jaar uit de inkomsten zelf betaald.

Voor vrijdag is er een lunch besteld voor dertig personen. Wij waren naar Nyamonye en later blijkt dat dit hoge gasten van het provinciebestuur waren omdat het nieuwe districtskantoor op de heuvels geopend werd. Die lunch heeft een staartje want er komen meer boekingen binnen. De gezondheidsdienst komt lunchen met vijtig personen en er wordt vier keer een meerdaags seminar gevraagd. Twee seminars kunnen er geboekt worden voor september, elk voor vijf dagen. Voor de anderen is er geen plaats in de slaapkamers.
In februari pas beslissen we of het guesthouse uitgebreid zal worden met een vergaderzaal en zes slaapkamers. Er is veel behoefte aan een dergelijk gebouw: het is het enige in de hele streek en de stad is veertig kilometer verder ...
Er wordt veel gelachen vandaag en ik kom er achter dat de werkers hier nu ook de krant lezen. Er blijkt een 84-jarige man in Kenia in groep drie van de basisschool te zitten. Voor hen is dit het gesprek en de lach van de dag ...

DIEFSTAL
Ik zit bij te komen van de diefstal op vrijdagmorgen. Mijn eigen schuld: het staflid vroeg mij zeepjes voor de gasten want ze waren op. Met de sleutel in mijn hand, zonder de deur op slot te doen, bracht ik ze naar het kantoor beneden. In die ene minuut hebben twee keurige jongens die ook boven sliepen kans gezien mijn foto- en diatoestel te stelen en twee telefoons. Ik merkte het pas wat later toen ik op mijn balkon de krant zat te lezen en Consolata de beloofde 45 euro voor een dakgoot kwam halen. Weg geld maar gelukkig was mijn andere geld goed opgeborgen. Het hoofd van de politie, tegenover het guesthouse, deed er twee dagen over om mijn verhaal op te tekenen. Het meest erge vind ik het verlies van honderd foto's en dia's die ik gemaakt heb voor de lezingen in het nieuwe seizoen. Zondagmiddag ben ik met Fred, de chauffeur, een ritje gaan maken in de heuvels om even afstand te nemen. Ik wilde een paar dagen naar het Mill Hill(ton)huis gaan in Kisumu om wat uit te rusten maar heb het niet gedaan. De vrouwen en mannen hebben me prima opgevangen. Ik voel me uitstekend; de zon schijnt; de mensen zijn vrolijk en er zijn nog enkele projecten te bezoeken met Johan die hier voor de tweede keer op bezoek is.

AHERO
We bezoeken een subgroep die op het erf van Peres haar land, werk en vergaderingen heeft. Ze hebben van de winsten geiten gekocht, een beschut tomaten-kweekbed opgezet en de papaya-bomen die anderhalf jaar geleden gezaaid zijn door veel vrouwen zijn al hoog. Van de bladeren drinken steeds meer mensen thee tegen de malaria-parasiet. Al de vrouwen op de foto hebben ruim een jaar geen malaria gehad ... In Ahero hebben we extra aandacht besteed deze keer aan de zeventien HBO studenten (samen met Awasi) die we helpen bij de hoge studiekosten. Sommigen zijn al klaar en zoeken of hebben werk als onderwijzer, verpleegster of technisch deskundige. Leuk om hen te zien en ook degenen die op de wachtlijst staan zijn er.We hebben een verrassing: door een extra grote gift kunnen we er nog zes studenten bij hebben. Snel wordt er deze week gecoördineerd met de moeders en de scholen en in september gaan ze beginnen.

BAR KORWA
De twintig weduwen in Bar Korwa werken hard om 6000 bakstenen te maken voor het complex van vijf winkeltjes. De helft van de stenen is al klaar en de vergunningen zijn net binnen. Met coördinator Gaudencia worden de plannen uitgewerkt in de vergadering. Ook zien we de maïsoogst in zakken. De projectstafleden hebben bij deze bezoekronde voor alle dorpen zes soorten medicijnen meegegeven. Ze zijn ingekocht van een jaarlijkse speciale gift 'Care for kids' binnen ons project. Twee weduwen per dorp zijn getraind door de overheid om ziekten te herkennen en bevoegd om de medicijnen uit te delen want er zijn geen dokters op het platteland en maar hier en daar een kliniekje.

De bomenkwekerij van de vijf jongens is uitgebreid want ze hebben geleerd om fruitbomen op onderstam te enten. Ze geven zowaar twee geënte bomen mee voor mijn tuin: een mango- en sinaasappelboom. Voorlopig komen ze in de serre ...
Bij het einde van de vergadering vraagt de weduwengroep of er ruimte is voor een tweede groep van dertig weduwen in deze streek. Gaudencia vraagt hen de volgende vergadering in september te komen want ze moeten dan eerst, tot januari, leren samenwerken met wat ze zelf hebben ...
Samen bouwen we verder zodat steeds meer moeders (weduwen) en kinderen hun leven weer zin en toekomst kunnen geven. Voorlopig zijn we nog niet klaar in Kenia ...

Onze pickup–auto in Kenia is ver versleten. Zonder een dergelijke auto kunnen wij geen projecten bouwen zoals: het vernieuwen van hutten, coöperatieve gebouwen neerzetten voor werkgelegenheid, verhuur van de auto met chauffeur voor begrafenissen etc etc. Wij hopen binnen enkele maanden voor een nieuwe car € 15.000,- bij elkaar te sprokkelen. Ook doen we een beroep op MIVA (Missie Verkeersmiddelen actie) in Breda. Maar een groot deel van het bedrag moeten we zelf zien te sparen.
Daarom doen we een beroep op u ... O.v.v. 'car in Kenia'. Alvast bedankt.

WIST U DAT u donor kunt worden vanaf 5 euro per maand op rek nr. 114818339 t.n.v. Steunfonds Kenya Etten-leur

Etten-leur, najaar 2004

Stichting Steunfonds Kenyaproject
Stationsstraat 60
4872 TD Etten-Leur
076-5013868
KvK.-nr. S41107227
Email: rentia@krijnen.net